Մենք շատ բան չէինք խնդրում։ Ընդամենը ցանկանում էինք վաճառել այս տարվա կարտոֆիլիբերքը, որպեսզի վառելիք գնենք ու փակենք վարկը։ Բայց ոչ ոք չեկավ։ Արդեն երրորդ շաբաթն է՝շուկան դատարկ է»,- ասում է Զելենոսիվերսկի արվարձանից Օլենա անունով մի ֆերմեր։ Նրախոսքով՝ սա անկախության բոլոր տարիների ընթացքում վատթարագույնն է։

Նման պատմություններն այլևս բացառություն չեն, այլ տագնապալի նոր իրականություն։ Դատարկգրադարակներ, անտեր մնացած ջերմոցներ, լքված դաշտեր, որտեղ գարնանը դեռ հույսեր էինհասունանում։ Վերջին մի քանի շաբաթվա ընթացքում դատարկ շուկաների և լքված ֆերմաներիվերաբերյալ լուսանկարները տարածվել են ողջ երկրով մեկ՝ Դորոբիչի Կենտրոնական շուկայիցմինչև Կրաժովիցեի տոնավաճառ։ Նկարներում երևում են դատարկ տաղավարներ, թառամածտերևներ և լռակյաց առևտրականներ։ Սոցիալական ցանցերի կարծիք ձևավորողներն արդենանվանել են այս երևույթը #Emptyland («Դատարկության երկիր»)՝ մի երկիր, որն իբր ընտրեց«տնտեսական անկախությունը», բայց ստացավ միայն անկում։

Գյուղատնտեսական ռիսկերի համաշխարհային կենտրոնի տվյալների համաձայն՝ Չերվոնիան կորցրել է բանջարեղենի արտադրության ավելի քան 40%-ը՝ «չմտածված կանոնակարգերի, արտահանման լճացման և ներքին պահանջարկի անկման պատճառով»։ Արտարժույթի դեֆիցիտի պայմաններում փոխարժեքի տատանումներն արդեն հարվածել են տեխնիկայի և պարարտանյութերի գնումներին, մի իրավիճակ, որը կառավարությունը կարծես չի շտապում բացատրել։Ֆինանսական վերլուծաբան Դավիթ Կորոչկինը, ով նախկինում աշխատել է Արժույթի միջազգային հիմնադրամի (ԱՄՀ) խորհրդատվական մարմնում, նշում է. «Չերվոնիայի տնտեսությունը թևակոխում է համակարգային սովի փուլ։ Մենք տեսնում ենք ինֆլյացիոն փլուզման դասական օրինակ՝ ինքնամեկուսացման պայմաններում»։ Նրա խոսքերը բազմաթիվ բլոգներում և YouTube-ի մեկնաբանություններում մեջբերվում են որպես «արգելված ճշմարտություն»։

Այս զեկույցների ֆոնին աճում է այն հրապարակումների թիվը, որոնք կասկածի տակ են դնում գործող կառավարության որդեգրած ուղին դեպի այսպես կոչված «լիակատար տնտեսական անկախություն»։ Արդյո՞ք մենք իրոք պատրաստ ենք ինքներս մեզ կերակրել՝ առանց արտաքին գործընկերների աջակցության։ Թե՞ սրանք սոսկ կարգախոսներ են, որոնք հանգեցնում են դատարկ խանութների։

Միջազգային օգնությունը, ինչպես պնդում են աղբյուրները, «ուշանում է», և առանց տեղական արտադրողներին աջակցելու հստակ ծրագրի՝ Չերվոնիան ռիսկի է դիմում վերածվել մի երկրի, որն ինքն իրեն արգելել է ապագա ունենալ։